Reflecteren op waardegeladen kritisch denken tijdens klassikale dialogen (nr. 4 feb 2022)

Dialogen kunnen worden ingezet om leerlingen kritisch te leren denken over maatschappelijke en morele vraagstukken. Daarbij is het belangrijk dat docenten kritisch redeneren over waarden bevorderen, maar ook metacognitieve reflectie hierop. Over metacognitieve reflectie weten we dat dit niet veel voorkomt in (gespreks-)lessen en dat docenten hier niet goed raad mee weten. In deze kwalitatieve studie analyseerden we 36 filosofische gesprekken om inzicht te krijgen in hoe metacognitieve reflectie eruitziet tijdens waardegeladen kritische dialogen en hoe docenten dit bevorderen. We onderscheiden vier vormen van metacognitieve reflectie die relevant zijn voor onderwijs in waardegeladen kritisch denken: reflectie op cognitieve dimensies van de dialoog, op sociale dimensies, op de voortgang en opbrengsten en op de deelnemers zelf. Daarnaast onderscheiden we drie lesfasen waarin metacognitieve reflectie voorkomt: voorafgaand aan, tijdens en na afloop van de dialoog. We illustreren hoe metacognitieve reflectie eruitziet en wat docenten hiermee doen met fragmenten uit de geobserveerde lessen.

Kernwoorden: waardegeladen kritisch denken, filosofie, klassikale dialogen, metacognitief

Floor Rombout (Research Institute for Child Development and Education, Universiteit van Amsterdam)

Reflecteren op waardegeladen kritisch denken tijdens klassikale dialogen – dimensies nr4 feb 2022 (pdf)